Жаңа Халықаралық экономикалық тәртіп және оның отаршылдық пен неоколониализм контекстіндегі жаһандық басқару жүйесіндегі орны

https://www.doi.org/10.32523/2791-0954-2025-16-4-8-23

Аңдатпа

Қазіргі шындықта дамыған және дамушы мемлекеттердің егемендік теңдігіндегі диспропорция туралы мәселе барған сайын өткір болып отыр, бұл соңғысының экономикалық тәуелділігінде көрінеді. Отарсыздандыру үдерісімен бірге өткен ғасырда Жаңа Халықаралық экономикалық тәртіп (ЭҮТШ) деп аталатын жүйе құрылды, оның басты мақсаты мемлекеттер үшін тең жағдайлар мен мүмкіндіктер жасау және дамушы мемлекеттердің өз ресурстары мен капиталдарын иеленуге егемендік құқығын әмбебап деңгейде бекіту болды. Алайда, алға қойылған жаһандық мақсаттар толық орындалмады және зерттеушілердің пікірінше, бүгінгі күнге дейін бар неоколониализмге жол ашты.

Осы баптың шеңберінде авторлар қолданыстағы жаһандық экономикалық режимдерді реформалау базасы, жаһандық басқару жүйесіндегі ЭҮТШ орны ретінде ЭҮТШ-нің қалыптасуына талдау жүргізді. ЭҮТШ мен әлемдік экономикалық жүйенің мемлекеттердің абсолютті теңдігі мақсаттарына қол жеткізуге мүмкіндік бермейтін және осы уақытқа дейін жекелеген мемлекеттер мен олардың бірлестіктеріне егеменді дамушы мемлекеттерге өз еркін "таңуға" мүмкіндік беретін негізгі проблемалары анықталды.