Қазақстан Республикасының құқықтық жүйесінде қоршаған ортаны қораға алу және табиғылды ресурстарды пайдаланудың экономикалық регулдау механизмі: халықаралық-құқықтық аспектілері
Қаралымдар: 79 / PDF жүктеулері: 57
DOI:
https://doi.org/10.32523/2791-0954-2026-17-1-30-42Кілт сөздер:
охрана природной среды; правовая система; экологическое право; механизм экономического регулирования; норма права; ресурсы окружающей среды; природопользование; рациональное развитие; экономическое планирование.Аңдатпа
Бұл мақалада Қазақстан Республикасының құқықтық жүйесінде қоршаған ортаны қорғау және табиғи ресурстарды пайдаланудың экономикалық механизмдерін реттейтін нормалар зерттеледі, халықаралық-құқықтық аспектілер ескеріледі.
Қазақстан Республикасының тәуелсіздік кезеңінде құқықтық база қалыптасты (2021 жылғы Экологиялық кодекс), алайда ол экономикалық жоспарлаудың құқықтық бақылауын жеткілікті қамтымайды, бұл Конституция және бюджеттік нормалармен қайшылық тудырады.
Зерттеудің жаңалығы экологиялық нормалардың мазмұны мен «жасыл экономикаға» және тұрақты дамуға көшу жағдайындағы рөлінің кешенді талдауында. Зерттеу объектісі — Қазақстан Республикасы құқық жүйесіндегі нормалардың теориялық орны, пәні — ұлттық және халықаралық актілер. Зерттеудің мақсаты — экологиялық құқықтың халықаралық құқықпен өзара әрекеттесуін кешенді талдау, кемшіліктерді анықтау және ұсыныстар әзірлеу.
Құқықтық реттеудің негізгі принциптері мен тенденциялары анықталды, қазіргі заңнаманың бағалануы жүргізілді. Актуалдылық талдауы тұрақты даму принципіне негізделген (1992 ж. Рио-де-Жанейро декларациясы, 2015 ж. Париж келісімі, 1998 ж. Әрну конвенциясы).
Нәтижесінде заңнаманы жетілдіру бойынша ұсыныстар берілді (ЕО үлгісінде экологиялық трейдинг енгізу, нормаларды субинститут ретінде бекіту). Алынған нәтижелер экологиялық құқық теориясын дамытуға және экологиялық саясаттың құқықтық механизмдерінің тиімділігін арттыруға, тұрақты дамудың жаһандық стандарттарымен үйлестіруге ықпал ете алады.
